Tagi

, , ,

Procesy edukacyjne, jakie zachodzą w ramach kultury i cywilizacji mają istotny wpływ zarówno na kształtowanie umysłu w aspekcie ogólnym, jak również na wybór zawodu, czy kariery zawodowej. W procesie indywidualnego planowania rozwoju zawodowego istotne znaczenie ma wiedza z zakresu psychologii. Szczególnie ważnym jest poznanie czynników i warunków środowiskowych mających znaczenie w procesie wyboru określonej drogi, której uwieńczeniem jest wybór określonego zawodu. Każdy z uczniów dysponuje jednostkowym potencjałem rozwojowym, sprzyjającym wykonywaniu określonej grupy zawodów, rodzaju czynności, czy typem kariery zawodowej. Rozpoznanie tego potencjału we właściwym czasie, to bardzo istotna kwestia zarówno osobista, jak i społeczna.

„Już klasycy ekonomii podkreślali, że bogactwo narodów wynika nie tylko z ogólnych zasad rynkowego gospodarowania, ale również z tego, w jaki sposób wykorzystywane są indywidualne zdolności, talenty i motywacja do działań twórczych” (Bajcar, Borkowska, Czerw, Gąsiorowska, Nosal, 2006, s. 5).

Oczywistym zatem wydaje się, że edukacja na każdym z poziomów powinna kształtować u dzieci i młodzieży sprawność działania czy twórcze poszukiwanie rozwiązań. W przeciwnym wypadku kształtowana jest społeczna bierność, bezradność czy schematyczność myślenia i działania. Psychologowie już od początków XX wieku akcentują znaczenie indywidualnych czynników takich jak: inteligencja, zdolności, zainteresowania czy preferencje zawodowe. Należałoby zatem tak organizować proces kształcenia, aby stymulować indywidualne zdolności, preferencje i zainteresowania podopiecznych. Wsparciem dla systemów edukacyjnych jest doradztwo zawodowe jak i diagnozy psychologiczne ukierunkowane na indywidualne różnice poszczególnych podopiecznych. W tym zakresie duże znaczenie ma posiłkowanie się wiedzą o psychologicznych teoriach charakteryzujących różnorodne formy ukierunkowania rozwoju umysłu i osobowości.

„Istotne znaczenie ma w tym względzie zarówno ugruntowana wiedza klasyczna, jak też najnowsze osiągnięcia w poznawaniu mechanizmów umysłu, kształtowania się zainteresowań i kierunków motywacji” (Bajcar, Borkowska, Czerw, Gąsiorowska, Nosal, 2006, s. 7).

Już wgląd w badane obszary określonego narzędzia pozwala na zorientowanie się, jakie cechy i dyspozycje badanego zostały uznane za istotne w procesie dojrzewania do dokonania ostatecznej decyzji zawodowej. Koncepcje, które miały i nadal mają duże znaczenie w pracy doradcy zawodowego możemy podzielić na:

1. Koncepcje strukturalne, do których należą:

Koncepcja pomiaru zainteresowań zawodowych F. Kudera,

Inwentarz zainteresowań Stronga,

Kwestionariusz zainteresowań zawodowych i indywidualnych zdolności D. Campbella,

Rodzaje preferencji zawodowych J. Hollanda,

Koncepcja dwuwymiarowej mapy zawodowej D. Predigera,

Koncepcja T. Tracey’a

2. Koncepcje rozwojowe, do których należą:

Teoria rozwoju zawodowego Ginzburga i jego zespołu,

Koncepcja rozwoju kariery zawodowej D. E. Supera,

Teoria ograniczania i kompromisu L. Guttfredson

3. Koncepcje psychoanalityczne, do której należy:

Teoria A. Roe

W realizacji zadań z zakresu poradnictwa czy doradztwa zawodowego dużym wsparciem jest posiadanie wiedzy z zakresu koncepcji poznawania dróg dojścia do wyboru określonego zawodu. Można uznać, że każda z nich znajduje swoje miejsce w procesie tworzenia się tak ważnej decyzji. Mając je na uwadze, praca z uczniem stanowi kierunek nadania mu indywidualnego wymiaru, tak ważnego w życiu nie tylko jednostki. Bowiem duży zbiór jednostek, które znalazły swoje miejsce w życiu zawodowym, to ogół zadowolonego i spełnionego zawodowo społeczeństwa.

W kolejnych publikacjach przedstawię założenia poszczególnych koncepcji i narzędzia które były i niekiedy nadal mają swoje zastosowanie, podczas realizowania doradztwa zawodowego.

Reklamy