Tagi

, , , , ,

Dzieci borykające się z trudnościami matematycznymi wypracowują różne sposoby, aby „poradzić sobie” z problemem. Sposoby, które nie tyle dają im możliwość lepszego zrozumienia materiału, co uniknięcia konsekwencji niewiedzy.

Dla dzieci tych rozwiązywanie zadań było sytuacja frustracyjną, która zawierała cały zespół różnorakich stresorów.

Zaobserwowano u dzieci:

  1. nasilanie się napięcia i wzrost emocji ujemnych, które nie były wyrównywane mimo przeżywania w późniejszym czasie przeżyć pozytywnych,
  2. dostarczenie argumentu budującego w nich niższą wartość osobistą, przez porównywanie swoich osiągnięć z rówieśnikami,
  3. pojawienie się zagrożeń i kar związanych z faktem wykrycia przez nauczyciela braku umiejętności sprostania jego wymaganiom, a tym samym otrzymanie oceny negatywnej.

Już samo pojawienie się zapowiedzi rozwiązywania zadań matematycznych wyzwala w tych dzieciach zachowania obronne, co odsuwa je od aktywnego uczestnictwa w procesie nauczania.

Dzieci, które nie potrafią samodzielnie rozwiązać zadania starają się zrobić co mogą, aby uzyskać wynik od kolegów, i jednocześnie ukryć ten fakt przed nauczycielem i innymi dziećmi.

Przykładowe techniki, których imają się dzieci z trudnościami matematycznymi, to:

  1. guzdranie się z przygotowywaniem przyborów szkolnych,
  2. wynajdowanie powodów usprawiedliwiających brak zadania,
  3. przepisywanie zadań z tablicy w bardzo wolnym tempie, licząc ze inne dzieci je rozwiążą, a potem szybkie odpisywanie wyniku,
  4. podawanie „byle jakiej” odpowiedzi, licząc, że nauczyciel zrezygnuje z pytania,
  5. wyszukiwanie pretekstów, aby nie uczestniczyć w zajęciach z matematyki,
  6. różne ucieczki w chorobę, gdy wiadomo, że trzeba będzie samodzielnie rozwiązać zadanie,
  7. elementy szantażu emocjonalnego w postaci nieszczęśliwej miny, płaczu.

Poza wymienionymi, dodatkowo zaobserwowano u badanych dzieci w sytuacji podejmowania próby rozwiązania zadania:

  1. narastanie napięcia emocjonalnego, co objawiało się reakcja mimiczną, kuleniem się, zaciskaniem rąk, płaczem, agresja i bezradnością,
  2. silny regres w formach zachowania się pod postacią:
  • chaotycznych ruchów,
  • ograniczania się do przepisywania lub przerysowania zadania,
  • przerywanie pracy już w samych początkach jej podjęcia,
  • wymuszanie znacznej pomocy.

Cechą charakterystyczną dzieci z niepowodzeniami w nauce matematyki było to, że nie próbowały wykorzystywać swych możliwości intelektualnych, ani zdobytych wiadomości i umiejętności, jak również to, że mając przekonanie ze zadania matematyczne stanowią dla nich barierę nie do pokonania, nawet nie próbowały angażować się intelektualnie, a cały swój wysiłek kierowały na sposoby wyjścia z trudnej sytuacji.

Cała trudność w tym wszystkim polega na tym, że takie wyuczone z czasem zachowania:

  1. nie sprzyjają nabywaniu doświadczeń matematycznych oraz logicznych, koniecznych do przyswojenia pojęć i umiejętności z zakresu matematyki,
  2. pogłębiają niekorzystne postawy do matematyki, i uogólniając, do jakichkolwiek czynności związanych z matematyką,
  3. jak również wpływają na zaniżenie samooceny i poziomu aspiracji, a w sytuacjach skrajnych, mogą prowadzić do ukształtowania się postawy lękowej w stosunku do zadań o niewielkim nawet stopniu trudności.

Badania przeprowadzone wśród dzieci z trudnościami matematycznymi dowiodły jednoznacznie, że grupa ta nie wykorzystuje swych możliwości intelektualnych na lekcjach matematyki. Są to najczęściej te dzieci, które rozpoczęły naukę nie osiągając jeszcze zdolności operacyjnej rozumowania na poziomie konkretnym. W związku z tym, dzieci te nie są w stanie pojąć sensu zadań matematycznych, jak również tworzonych przez nauczyciela uogólnień.

Skutkiem działania powyżej opisanych mechanizmów jest brak treningu w racjonalnym pokonywaniu trudności. Powoduje to braki w kontrolowaniu napięcia emocjonalnego towarzyszącego pokonywaniu trudności o charakterze intelektualnym. Dalszą konsekwencja tego stanu jest brak nawyków zachowania się w sytuacjach trudnych o innym podłożu.

Każdy nauczyciel wie, że dzieci z trudnościami w uczeniu się matematyki, a zarazem tych które nie osiągnęły dojrzałości do operacyjnego rozwiązywania trudności, w każdej klasie jest spora grupa.

Są to dzieci, których opóźnienie w zakresie osiągniecia dojrzałości operacyjnej na poziomie konkretnym wynika z niedostatecznej ilości doświadczeń. Należy zatem u tych dzieci kształtować proces operacyjnego rozumowania poprzez zorganizowanie właściwego treningu, którego celem byłoby:

  • rozwijanie i pobudzanie aktywności poznawczej,
  • kształtowanie pozytywnego nastawienia do zadań wymagających intelektualnego wysiłku,
  • utrzymywanie aktywności w obranym kierunku mimo przeżywanych napięć,
  • gromadzenie przez dzieci doświadczeń logicznych (E.Gruszczyk – Kolczyńska, 1985, s. 97).
Źródło:   E.Gruszczyk – Kolczyńska, 1985,Niepowodzenia w uczeniu się matematyki u dzieci z klas początkowych Diagnoza i terapia, Uniwersytet Śląski, Katowice
Reklamy