Tagi

, , , , , , , , ,

Wymagania jakie stoją przed dziećmi klas początkowych w trakcie przyswajania wiedzy i umiejętności matematycznych nie należą do łatwych. Wiedza ta pozwala zauważyć pojawiającą się trudność i wspomóc ucznia już na samym początku jego szkolnych zmagań.

Zadaniem dzieci w klasach początkowych jest między innymi rozwiązywanie odpowiednio dobranych problemów stanowiących podstawę w nauczaniu matematyki. Podczas podejmowania się rozwiązywania tychże zadań mają możliwość:

  1. Opanować podstawowe definicje matematyczne,
  2. Kształtować umiejętność posługiwania się różnymi metodami matematycznymi w celu rozwiązania określonego zadania,
  3. Modelować pożądaną postawę intelektualną poprzez twórcze, logiczne i krytyczne myślenie, jak również samodzielne pokonywanie trudności wraz z matematycznym analizowaniem zdarzeń.

W nauczaniu początkowym matematyki, wiele uwagi poświęca się sposobom wdrażania dzieci do rozwiązywania zadań matematycznych, gdzie sedno stanowi struktura logiczna zadania oraz matematyczne strategie rozwiązania. Inaczej ujmując, kładzie się nacisk na samo zadanie i sposób jego rozwiązania, w niewielkim stopniu jedynie zwracając uwagę na aspekt psychologiczny procesu rozwiązywania zadań przez dzieci. Pomija się tym samym kształtowanie u dzieci nawyków racjonalnego zachowania się w sytuacjach rozwiązywania zadań matematycznych, czyli w trakcie pokonywania specyficznych trudności.

U dzieci, które borykają się z niepowodzeniami w zakresie uczenia się matematyki, dostrzeżono specyficzne nastawienie do rozwiązywania zadań matematycznych. Również ich sposób zachowania w trakcie rozwiązywania ich ukazuje nieprawidłowość w ukształtowanym systemie nawyków, który blokuje w nich proces uczenia się matematyki.

Czynniki, które mają wpływ na funkcjonowanie dzieci podczas rozwiązywania zadań, to:

  1. Treść i struktura matematyczna zadania, oraz sposób zapoznania dzieci z treścią zadania. Percepcja zadania zależy także od tego, czy dziecko przeczytało je samodzielnie z podręcznika, czy przedstawił je nauczyciel, czy też rówieśnik z klasy,
  2. Warunki społeczne rozwiązywania zadania; czy jest ono rozwiązywane samodzielnie czy zespołowo,
  3. Cechy osobowości rozwiązującego zadanie:
  • stan motywacji,
  • poziom samooceny,
  • dojrzałość emocjonalna wyrażająca się  w umiejętności kierowania i kontrolowania własnych emocji,
  • nastawienia wobec pokonywania trudności,
  • poziomu wiadomości i umiejętności matematycznych.

Poziom ukształtowania u dziecka wyżej wymienionych cech w sposób istotny oddziaływuje na jego zachowanie podczas rozwiązywania zadań matematycznych. Czy dziecko będzie działało racjonalnie i skutecznie, i czy będzie nabywało doświadczenie potrzebne do opanowania pojęć i umiejętności matematycznych.

Nie jest łatwym zadaniem ukształtowanie u dziecka powyższych cech. Wymaga bowiem rozbudzenia odpowiednio silnej  motywacji, jak również wdrożenia do kontrolowania emocji w stopniu pozwalającym na pokonanie trudności. Zamierzeniem pedagoga jest bowiem wyzwolenie takich zmian w zachowaniu dziecka, które wpłyną na wzrost jego koncentracji i wzmożą aktywność poznawczą. Cechy te stanowią warunek aby dziecko mogło uchwycić i zrozumieć strukturę logiczną zadania oraz matematyzować sytuacje zadaniową na wymaganym przez nauczyciela poziomie.

W wyniku prowadzonych badań w określonej grupie dzieci doznających poważnych niepowodzeń w uczeniu się matematyki, nie było ani jednego z ukształtowanymi nawykami racjonalnego zachowania się w trakcie pokonywania trudności podczas rozwiązywania zadań matematycznych.

W mniejszym, bądź większym stopniu natomiast miały one ukształtowane nawyki obronnego reagowania. Zadania matematyczne z sytuacji trudnej intelektualnie stały się trudnymi emocjonalnie. W ten sposób już od  samych początków kariery szkolnej dziecka zaczyna kształtować się  specyficzne nastawienie tych dzieci do działalności matematycznej. W toku nauki dowiadują się, że zadania matematyczne stanowią dla nich barierę nie do pokonania.

W tej sytuacji dziecko poszukuje sposobów uniknięcia groźnej dla niego sytuacji, poszukując wszelkich możliwych sposobów, które choćby doraźnie przyniosą korzyści. Przybiera to postać odpisywania wyników od kolegów, uciekania w chorobę czy w manipulacje emocjonalną.

Należy sobie uświadomić, jak trudną jest dla dziecka ta cała sytuacja, że zachowuje się tak desperacko. Warto je zrozumieć, pochylić się nad jego problemem i pomóc go pokonać, nim przyjęta postawa stanie się nawykiem który będzie się uruchamiał w każdej napotkanej trudności.

Codzienność wymaga od nas podejmowania decyzji, rozwiązywania różnego rodzaju trudności.   Nawyk unikania może w sposób istotny wpłynąć na wybory dokonywane w kolejnych latach zarówno edukacji, jak i później podejmowanych ról społecznych.

Warto zatem podjąć wszelkie działania, aby wspomóc dzieci w ich trudnościach, aby otworzyć im drogę do rozwoju intelektualnego, a tym samym umiejętności radzenia sobie w życiu.

Żródło:   E.Gruszczyk – Kolczyńska, 1985,Niepowodzenia w uczeniu się matematyki u dzieci z klas początkowych Diagnoza i terapia, Uniwersytet Śląski, Katowice

Reklamy