Tagi

, , , ,

Szkoła jest instytucją, w znacznym stopniu zbiurokratyzowaną, zarówno ze względu na dużą liczbę obsługiwanych osób /uczniowie, nauczyciele, rodzice, pracownicy obsługi/, będących z nią bezpośrednio związanymi, jak i urzędowy charakter dokumentów sporządzanych na jej terenie /np. świadectwa, arkusze ocen/. Aby efektywnie zarządzać szkołą, należy posiadać wiedzę i umiejętność przetwarzania dużych ilości informacji z różnych obszarów funkcjonowania szkoły.

W takich okolicznościach narzędziem zwiększającym efektywność pracy staje się komputer wraz ze stosownym oprogramowaniem obsługującym jak największy zakres obszarów działalności szkoły. Jego przewaga nad środkami papierowymi typu kartoteki czy teczki z dokumentacją polega głównie na tym, że nie tylko potrafi gromadzić dane, ale przede wszystkim pozwala na ich przetwarzanie na wiele rozmaitych sposobów, w użyteczne informacje, również te, stanowiące treść będących w powszechnym użyciu dokumentów. Poza tym, dzięki zastosowaniu narzędzi informatyczno – komunikacyjnych w sposób znaczny można zarówno zredukować ponoszone dotychczas koszty materialne jak i lepiej wykorzystać zasoby ludzkie. Potencjał nowoczesnych technologii pozwala więc na nowe możliwości realizacji obowiązków decyzyjnych, zwiększa efektywność podejmowanych działań i zasięg kierowanych informacji.

Należy przy tym jednak pamiętać, że komputer jest wyłącznie narzędziem które poprzez umiejętne zastosowanie może sprzyjać wypełnianiu obowiązków dyrektora szkoły. Jednakże w procesie informatyzacji rolę decydującą spełnia człowiek, jego podejście, wiedza i umiejętności. Ważnym zatem jest, aby system kształcenia jak i doskonalenia zawodowego kadr kierowniczych w zakresie wykorzystywania wszelkich środków i metod informatyki w zarządzaniu szkołą spełniał swoją rolę na jak najwyższym poziomie.

Wkroczyliśmy w erę, w której informacja i wiedza stają się cennymi zasobami osiągania sukcesów. Nie jest możliwe unowocześnienie działalności jakiejkolwiek organizacji bez zastosowania nowoczesnych technologii informacyjnych, a tym samym ewolucji jej systemu informacyjnego (SI). Pod wpływem rewolucji informatycznej możemy obserwować jak zmienia się obraz współczesnej organizacji i przedsiębiorstw. Powstają wciąż nowocześniejsze i zintegrowane bazy danych, systemy wspomagania decyzji, systemy eksperckie. W efekcie tworzy się komputerową integrację przedsiębiorstwa CIM (Computer Integrated Manufacturing), a zastosowanie Internetu w działalności przedsiębiorstw, w tym w zarządzaniu, prowadzi właśnie do tworzenia organizacji wirtualnej.[1]

Przemiany dokonujące się w systemie oświaty miały istotny czynnik stymulujący wprowadzenie oraz wykorzystanie TIK do zarządzania szkołami, ale także i systemem oświatowym. Zostały one zapoczątkowane Ustawą o systemie oświaty (uchwalonej 7 września 1991 roku), otwierając drogę szkolnictwu prywatnemu a również wzmacniając rolę dyrektora w procesie zarządzania szkołą. Duża część obowiązków związanych z kierowaniem została przeniesiona na samorządy w wyniku zmian dokonujących się w latach 1998/1999. Efektem tychże działań jest zróżnicowany i tym samym bogatszy rynek oświatowy. Powstały różnego rodzaju szkoły publiczne prowadzone przez różne szczeble samorządu, jak i organy państwa. Obok nich pojawiło się również zróżnicowane szkolnictwo prywatne, prowadzone zarówno przez osoby fizyczne jak i prawne. Wynikiem pojawienia się tej różnorodności jest wzrost konkurencyjności i jak również wymagań społecznych. Czynniki te natomiast mają istotny wpływ na potrzebę usprawniania zarządzania oświatą. Równocześnie powstałe zmiany w Karcie nauczyciela, wprowadzając nowe procedury rozwoju zawodowego nauczycieli, miały istotne znaczenie w konieczności wprowadzenia technologii informacyjnej w zarządzaniu.

Pojawiają się jednocześnie dyskusje poszukujące odpowiedzi na pytanie dotyczące obrazu szkoły, która sprosta również oczekiwaniom współczesnego ucznia. Jaki powinien być model szkoły funkcjonującej w gospodarce rynkowej i w dobie konkurencji na rynku usług edukacyjnych, który nie miałby problemów z pozyskaniem przyszłego ucznia, określanego biznesowo potencjalnym klientem szkoły.

Społeczeństwo informacyjne stawia wysokie wymagania swoim członkom. Portret socjologiczny nowoczesnej osobowości zaproponowany przez Kazimierza Krzysztofka obejmuje rejestr cech podstawowych:

  • rozbudowana potrzeba osiągnięć,
  • otwartość na nowe doświadczenia,
  • skłonność do podejmowania ryzyka, przy jednoczesnej świadomości jego następstw i konsekwencji,
  • predyspozycje i skłonność do innowacji,
  • zdolność do analitycznej oceny podejmowanych działań,
  • dążenie do osiągania najlepszych wyników tylko w warunkach współzawodnictwa, gdy sukces dynamizuje działania jednostki,
  • potrzeba wyczynu i sprawność działania w warunkach rywalizacji,
  • potrzeba poznawcza.[1]

Warto zatem poznać samego klienta i jego oczekiwania, które można ująć w trzech kategoriach rozważań: uczeń, nauczyciel i środowisko uczenia się.

Oczekiwania wobec szkoły to:

  • szkoła powinna przyciągać klienta swoją ofertą, na którą składa się synchronia treści, form i metod proponowanych przez konkretną instytucję, a często wygenerowanych przez technologię komputerową;
  • szkoła powinna prowadzić proces edukacyjny w takim środowisku, które umożliwia uruchomienie nie tylko procesów partycypacyjnych, ale i antycypacyjnych, charakterystycznych dla kształcenia nowoczesnego;
  • szkołą powinna przygotować do życia przepełnionego wzajemna współpracą i grupową konkurencją, która jeśli jeszcze nie jest, to będzie charakterystyczna dla społeczeństwa sieciowego;
  • szkołą winna przygotować do aktywności, kreatywności(…).[2]

Mając powyższe na uwadze oczywistym staje się, że w sposób zauważalny ulegają transformacji wszystkie podmioty uczestniczące w procesie edukacyjnym:

  1. Środowisko uczenia się – gdzie w dobie społeczeństwa sieciowego pojawia się współpraca i współzawodnictwo grupowe w obszarze klasy;
  2. Nauczyciel – staje się „uczniem” przyznającym iż nie jest w stanie wiedzieć wszystkiego;
  3. Uczeń – pełni rolę badacza, który indywidualnie bądź w grupie uczy się.

W związku z zachodzącymi przemianami, pedagogika w erze społeczeństwa informacyjnego powinna stworzyć nowy typ nauczania i wychowania człowieka, jak i powinien pojawić się nowoczesny sposób zarządzania szkołą..

Zarządzanie, w tym również placówką oświatową, rozumiane jest jako ogół działań zmierzających do efektywnego wykorzystania zespołów ludzkich i środków materialnych, podejmowanych w celu jak najlepszego funkcjonowania placówki oświatowej i optymalnego realizowania przez nią swoich funkcji, jest procesem niezwykle złożonym. W ramach praktycznie każdej z funkcji dyrektor placówki oświatowej może wykorzystywać określone zbiory instrumentów, służących do ich realizacji, a jednym z nich jest coraz szerzej ostatnio stosowana technologia informacyjna.[3]

Można powiedzieć, że komputery i potrzeba ich wykorzystania w procesie zarówno nauczania, zarządzania jak i budowania wizerunku szkoły dostrzegana jest przez większość dyrektorów szkół. I choć o współczesnych szkołach nie można powiedzieć że są już organizacjami wirtualnymi, to przystosowują one swoją działalność do zachodzących zmian otoczenia rynkowego, jak również potrzeb i oczekiwań klientów wewnętrznych i zewnętrznych.


[1] K. Krzysztofek, M. S. Szczepański, Zrozumieć rozwój od społeczeństw tradycyjnych do informacyjnych, Uniwersytet Śląski, Katowice 2002

[2] Ż. Kaczmarek, Nowy model szkoły w społeczeństwie informacyjnym, [w:] Współczesna technologia informacyjna i edukacja medialna, pod red. T. Lewowicki, B.Siemieniecki, Adam Marszałek, Toruń 2004, s. 83.

[3] Technologia informacyjna w procesie dydaktycznym, pod red. M. Tanasia, Mikom, Warszawa 2005,s.70

 

Reklamy